Sen bu dünyanın neresindensin?

Neredeyse iki aylık bir aradan sonra, yazacak bir çok konu birikmişken 2012 gelmeden bir şeyler yazmak istedim. Kasım ayı o kadar yoğun geçti ki bir baktım Aralık olmuş bile. Bu arada dönem sonu olması sebebiyle her şey üst üste geldi. Sonunda araştırma yaptığım okula yeniden veri toplamak için dönebildim ve alan çalışmama kaldığım yerden tekrar başladım. Katalanca kursum bitti. Ama her şeyden önemlisi neredeyse 1 senedir yaptığım stajım mutlu bir sonla bitti. Dile kolay, iyisiyle kötüsüyle 150 saat...

Boş Zamanlar da dolmalı, ama nasıl? başlıklı yazımda biraz bahsetmiştim geçen sene gittiğim 100 saatlik teorik kurstan. Bu kursun sonunda boş zamanları değerlendirme gözetmeni ehliyetini alabilmek için 150 saat staj ve 20-50 sayfalık tezimsi bir proje yazmak gerekiyor. Bir yandan doktora, bir yandan ingilizce öğretmenliği, bir yandan alanımla alakasız ek işler ve kurslar derken geçen sene haftada 1 gün 5 saat, bu sene haftada 2 günden 10 saat yaptığım stajımı sonunda bitirmenin haklı gururunu yaşadım. Staj yaptığım yer olan Casal dels Infants de Raval İstanbul'un Tarlabaşı'sı gibi olan Barselona'nın Raval mahallesinin sakinlerine hizmet veren bir toplum merkezi olarak düşünülebilir.

Hizmet verenlerin çoğunun gönüllüler ve stajyer öğrencilerden oluşan, her ne kadar bir mahalleye hizmet etmek için kurulmuşsa da şu anda hizmet alanı gerek Barselona içindeki sosyal risk taşıyan bir kaç mahalle olsun, gerekse Fas gibi İspanya'ya göç gönderen diğer ülkelerde olsun hizmet ağı oldukça geniş bir sivil toplum kuruluşu. Bu kurumda görev alabilmenin en güzel yanlarından biri şüphesiz ki gönüllülere ve stajyerlere sunulan ücretsiz sürekli eğitim kursları ve hizmet verenlerin birbirleriyle kaynaşmalarını sağlayan kültürel etkinlikler yapılmasıydı.

Bu noktada Türkiye'deki sivil toplum kuruluşlarının, özellikle de gönüllü hizmet anlayışıyla çalışanların, Casal dels Infants'dan bir çok şey öğrenebileceğini düşünüyorum. Lafı fazla dolandırmadan ben bu kurumun neresinde nasıl bir görev aldım bundan bahsedeyim (bakalım şu linkteki fotoğraflar içinde beni bulabilecek misiniz?.

150 saatlik boş zamanları değerlendirme gözetmenliği stajımı bu toplum merkezinin 3-5 yaş grubuna hizmet veren okul sonrası etkinliklerin yapıldığı merkezde yaptım. Gerek çalıştığımız grubun sosyal risk grubuna girmesi, gerekse staj yaptığım kurumun koyduğu katı kurallar nedeniyle fotoğraf çekemedim (bir kaç foto görmek istiyorsanız şu katologa bir göz atabilirsiniz), yaptığımız şeyleri pek anlatamadım. Bu sefer bir istisna yaparak stajımın bitiminde değerlendirme aracı olarak kullanılan ve tamamen benim ürünüm olan etkinliklerden biraz bahsetmek istedim.

Hem kişisel ilgi alanım olması açısından hem de merkezde bulunan 27 çocuğun Fas'tan, Mali'ye, Bolivya'dan Pakistan'a, Ekvator'dan Brezilya'ya kadar bir çok farklı kültürden gelen ailelerin üyeleri olmaları açısından çok kültürlülükle ilgili bir şeyler yapmak ve çocukların farklı ırk-kültür ve ülkelerle ilgili farkındalıklarını arttırmak istedim. İlgiçtir ki Barselona'nın belki de en çeşitli kültürel popülasyonuna ev sahipliği yapan Raval Mahallesinde bulunan bu kuruluş kültürel farklılıklar konusunda fazla bir çalışma yapmıyor, bunun yerine farklı kültürlerden gelen çocukları katalan kültürüne en çabuk nasıl adapte ederiz üzerinde çalışıyordu.

Oysa ki nadir de olsa bu kadar küçük yaş grubundaki çocuklar arasında bile ırkçı söylemlerle karşılaşmak mümkün oluyordu (Mali'li bir çocukla oynamayı reddeden Faslı çocuk, ten rengi yüzünden onun mide bulandırıcı olduğunu ve onunla kesinlikle oynamayı reddettiğini söylemişti bir keresinde).

Kültürel farklılıklar, çok kültürlü sınıflarda duyarlılığı ve hoşgörüyü arttırmayı hedefleyen hali hazırdaki etkinlik önerilerini ve kitaplarını araştırdığımda özellikle 3-5 yaş grubuna hitap eden beni tatmin edebilecek bir örnek bulamadım. Bu konuda ben neler yapabilirim diye düşündüm. Çocukların 4 yaş ve sonrasında kültürel ve ırksal farklılıkları ayırt edebildikleri bilgisini de göz önünde bulundurarak 5 yaş grubuna yönelik birbiriyle bağlantılı 4 etkinlik hazırladım.

Etkinlik 1: Bilin bakalım bu çocuklar nereli?

Hedef: Çocukların farklı kültürlerden gelen çocukları tanıması.

Araçlar: Google Maps ile oluşturduğum dünya haritası

Sınıftaki kültürel çeşitliliği de dikkate alarak seçtiğim, 16 farklı kültürden gelen çocukların fotoğrafları.

Fotoğrafları duvara yapıştırabilmek için macun yapıştırıcı (blue tack)

Bilgisayar ve Barkovizyon.

Süre: 20-25 dk.

Etkinliği uygulamaya başlamadan önce çocuklar daire şeklinde yere oturur ve etkinlik çocuklara açıklanır. İçinizden kim seyahat etmeyi seviyor? sorusu ile başlanır. Hangi araçlarla seyahat edilir? diye devam edilir. Bugün hep beraber bir dünya haritası üzerinde seyahate çıkacağımız ve farklı ülkelerden ve farklı kültürlerden (bu noktada kültür kavramının basit bir tanımının yapılması gerekir) gelen çocuklarla tanışacağımız söylenir.

Uygulama: Tek tek çocuklara seçilen fotoğraflar gösterilir ve sizce bu çocuk nereli? diye sorulur. Verilen cevaplara göre çocukların doğru cevaba yaklaşabilmeleri için ipuçları verilir. Daha sonra doğru cevabı veren ya da en çok yaklaşan çocuğa, haritanın duvardaki görüntüsü üzerine yapıştırması için ülkesi tahmin edilen çocuğun fotoğrafı verilir.

Uygulama sırasında göze çarpanlar: Çocuklar kendi kültürleriyle benzerlik gösteren çocukları çok kolay tanıyabiliyorlar. Mesela sınıftaki Fas asıllı bir çocuk, kullandığım Faslı çocuğun resminde bir kuzu tutmasını ipucu olarak kullanarak bu çocuk Faslı çünkü benim de Fasta bir kuzum var ve biz onu kesip yiyoruz dedi. Ayrıca dış görünüş farklılıklarına verilen tepkileri gözlemlemek de ilginç. Fiziksel olarak kültürel özelliklerini yansıtan bir Faslı çocuk, Afrikalı zenci çocuğun fotoğrafını görür görmez "Ay ne kadar çirkin" diyerek tepkisini dile getirdi. Bilgi yarışması haline getirilebilinen bu etkinlik çocukların etkin katılımıyla onlar için de eğlenceli bir hal alıyor.

Etkinlik 2: Sen Kime Benziyorsun?

Hedef: Çocukların kendilerine benzeyen çocukların fotoğraflarını tanıması ve neden benzediklerini açıklaması.

Araçlar: Bir önceki etkinlikte kullanılan fotoğraflardan sınıftaki çocukların kültürlerinden gelen çocukların resimleri seçilir.

Tercihen folklorik enstrumental bir şarkı (2-3 dakika uzunluğu geçmemeli) (ben bu etkinlikte kasap havasını arka fon müziği olarak kullandım)

Müzik çalmak için gerekli sistem.

Süre: 10-15 dk.

Uygulama: Müzik başlamadan önce fotoğraflar sınıf etrafına duvarlara yapıştırılır. Çocuklara biraz sonra bir sergiye gidecekleri ve bu sergide gördükleri fotoğraflardan en çok kendine benzeyeni seçmeleri ve müzik bitince bu resmin yanında durmaları söylenir.

Müzik başlar ve herkes sergiyi gezmeye başlar. Müzik bitince tek tek çocukların yanlarına gidilip neden o resmi sectikleri ve kendilerine fotoğraftaki çocuğun ne yönden benzedikleri sorulur.

Uygulama sırasında göze çarpanlar: Çocukların bir çoğu etkinliği tam olarak uygulayamadılar. Ancak bir önceki etkinlikte kendi kültürlerinden gelen çocukları ayırt eden çocuklar kendilerine benzeyen fotoğrafların önünde durdular. Bu fotoğraf sana nasıl benziyor sorusuna verilen cevaplar: Çünkü benim tenim de onun teni de kahverengi, çünkü ikimiz de erkeğiz, saç renklerimiz aynı vs. gibi...

Uygulamanın sağlıklı olabilmesi açısından etkinlik öncesindeki açıklama tane tane yapılmalı ve arka fonda çalan müzik çok uzun ve çok hareketli olmamalı.

Etkinlik 3: Her Türden Çocuk- Hikaye Anlatma...

Hedef: Dış görünüşte farklı olan çocukların birbirleriyle hangi yönlerden benzediklerini öğrenmek

Araçlar: Uygulamanın yapıldığı dilde bir hikaye kitabı. Az yazılı, çok resimli ve interaktifliğe izin veren bir anlatımı olması tercih edilmeli. Ben uygulamayı katalanca yaptığım için seçtiğim kitap "Nens de Tota Mena" oldu.

Süre: 10-15 dk

Uygulama: Kitap okunurken anlatılanlarla ilgili çocukların düşünmelerini sağlayacak sorular sorulur. Çocukların kitapta anlatılan çocuklarla kendileri arasındaki benzerlikleri bulmalarını destekleyecek soruların sorulması hedeflenmelidir.

Uygulama Sırasında Göze Çarpanlar: Mümkünse kitabın bilgisayar ortamında duvara yansıtılarak okunması herkesin daha kolay görebilmesi açısından daha faydalı olacaktır. Hikayenin uzun olmaması ve çocukların gördüklerinden yola çıkarak sizin soracağınız sorulara cevap vermeleri desteklenmelidir. Seçtiğim kitapta tüm çocukların farklı da olsa kendilerini seven ve onlara bakan bir ailesinin veya onlarla ilgilenen yetişkinlerin olduğundan, her çocuğun yemek yediğinden, çiş yaptığından bahsettikten sonra her çocuğun oyun oynamayı sevdiğini söyleyerek hikaye sona eriyordu.

Etkinlik 4: Kültürel Çeşitliliği Boyayalım ve Memory Oynayalım

Hedef: Farklı kültürlerden gelen çocukların renklerini boyayarak kağıt üzerine yansıtabilmek.

Dikkat gelişimini desteklemek.

Araçlar: Farklı kültürlerden gelen kendi kültürlerine özgü giysiler giymiş çocuklarıdan oluşan A4 boyama kağıdı (her çocuğa aynı kağıttan 2 tane verilir).

Tercihen ince uçlu kuru boya kalemi

Makas

Zarf (kişi başı 1 tane)

Süre: 20-30dk

Uygulama: Çocuklara kağıtlar ve boyalar dağıtıldıktan sonra iki kağıt üzerinde ayrı ayrı bulunan aynı resimleri aynı şekilde boyamaları söylenir ve bu bir örnekle desteklenir.

Çocuklar boyama yaparken gözetmenlikle görevli yetişkinler çocuğun işini kolaylaştırmak için resimleri küçük kareler halinde keserler.

Boyama ve kesme işi bitince memory oyunu nasıl oynanır hep beraber bir kaç el oynanarak gösterilir.

(Memory oyunu, kağıtların ters çevirilip eşlerinin bulunması oyunudur).

Uygulama Sırasında Göze Çarpanlar: Çocukların iki farklı kağıtta bulunan eş figürleri aynı boyaması için sürekli gözetmenlik yapmak gerek. Boyama süreci çocukların hızlarına bağlı olarak çok kısa veya çok uzun sürebilir. Hızlıca bitirenler için kağıtları kesme işleri onlara bırakılabilir veya yine aynı konulu bir mandala ek etkinlik olarak sunulabilir. Yavaş boyayanlar ise kalan kartları bir zarf içinde evlerine götürebilir etkinliğe orada devam edebilirler.

Bu 4 etkinliği uygulamak için yaklaşık 1 saat 15 dakikam vardı ve boyama etkinliği biraz hızlandırılmış olarak gerçekleşmiş olsa da zamanı yetirmeyi başardım. Etkinlikler sonunda çocukları tekrar bir daire etrafında toplayıp, değerlendirme ve kapanış oturumu yaptım. Bu oturum çocukların geçirdikleri 1 saatlik bir süre içerisinde neler öğrendiklerini özetlemek ve etkinliklerden hoşlanıp hoşlanmadıklarını anlamak ve üzerine düşünmelerini sağlamak için önemli bir aşamaydı benim değerlendirilmem açısından. Bir çok çocuk özellikle haritalı etkinliği çok sevdiğinden bahsetti. Onların keyif aldıklarını görmek beni de mutlu etti.

Şüphesiz bu etkinliklerin geliştirilebilecek bir çok yanları var. İlk kez uygulandıklarını düşünürsek bence zaman/materyal/açıklama süreci gibi ufak detayları daha dikkatle planlarsanız çok ilgi çekici sonuçlar alacağınıza eminim...

Kültürlere ve farklılıklara dokunmaya korkmayın. Ama dikkatli olun. Etkinlikleri planlarken kalıp yargıları ne kadar desteklediğinizi ya da çocukların hayal güçlerini ne kadar esnettiğinizi göz önünde bulundurun. Ve mutlaka ama mutlaka öğrenirken eğlenmeleri için gerekli ortamı onlara sağlayın...

İnek+Çikolata+Alp Dağları Eşit Değildir İsviçre

Madem herkes yaz tatilinde ben de bloğumun konseptinin biraz dışına çıkarak geçen hafta 5 gün geçirdiğim Cenevre-Lozan-Montrö yani İsviçre’nin Fransız bölgesinde dikkatimi çekip akıl defterime kaydettiğim şeyleri yazmaya karar verdim bu yazımda.

Beni tanıyanlar bilirler, seyahat etmeyi severim. Gezerken bol bol fotoğraf çekerim. Mümkün olduğunca hostel veya otellere para vermek yerine yerel insanların evinde kalmaya çalışırım ve keşfetmeye çıktığım yerlerin genelde turistik olmayan yüzlerini ararım. Gezerken biraz tembel turist kıvamındayımdır bir yandan. Sabahın köründe uyanmaları sevmem, güzel bir park gördüm mü orada mola vermeden edemem. Molalarımda genelde kulağımda müzik, elimde akıl defterim, etrafıma bakar kısa notlar alırım. Aldığım bu notları genelde kimseyle paylaşmam. Gezi yazıları yazmam. Şuraya gittim, bunu gördüm, bunu yedim, şu şu kadar liraydı gibi yazıları okuduğumda hep turistik bir tat alırım hoşuma gitmez. O yüzden bu yazımdan böyle bir tat almayı düşünüyorsanız hayal kırıklığına uğrayabilirsiniz.

O kadar yer gezdim ama hiçbir yazı paylaşmadım (bir tek Portekiz hariçtir ki Lizbon’daki yaşamım boyunca bir blog yazmıştım ileride orada yaşayacak öğrencilere yol göstersin diye). Peki neden İsviçre ile ilgili yazıyorsun diye aklınıza bir soru düşebilir. Bu sorunuzun cevabı olarak İsviçre’nin çok kültürlülüğü ile enteresan dinamikleri içinde barındırması ve Avrupa’nın en nötr görünen ülkesi olarak dikkatimi çekmesi diyebilirim.

Yazının bundan sonrası kısa notlar halinde… Herhangi bir kronolojik sıra veya mantık sırası yok o yüzden kopukluk olabilir. İdare edin…

-İsviçre Fransızı olan arkadaşıma çok dillilik meselesini ve Almanca bilip bilmediğini sordum (bilmeyenler için İsviçre’de 4 tane resmi dil var ve %40 küsürlerde bir oranlar çoğunluk Almanca konuşuyor). “Burası Fransız, Almancayı okulda öğrendiğim kadar biliyorum ama konuşmuyorum. İngilizcem, Almancamdan daha iyi. İsviçreli Alman ve Fransızlar İsviçre dışında canciğer iken İsviçre sınırları içinde hep bir çekememezlik vardır aramızda” dedi. Fransa’ya göre İsviçreli Fransızların İngilizceleri gayet iyi. Sorunsuz iletişim kurulabiliyor.

- İsviçre’de bana Türkiye’yi hatırlatan ilk-belki de tek- şey Migros’du. Migros’un süpermarketten öte bir banka bile olabildiğini gördüm Cenevre’de. Migros demişken orada geçen bir anımı da bu arada sizinle paylaşayım. Alışveriş yaptıktan sonra kasada ödeme sıram gelmişti. Kasiyer tutarı söyledikten sonra ben ısrarla plastik poşet istedim. Kız Fransızca bir şeyler söylüyor ancak tek kelime anlamıyorum. Ben ise ısrarla, bak parası neyse vericem, plastik poşetleri görüyorum ki önümdeki adama da verdin. Bana neden vermiyorsun diye sorarken arkamdaki amca kırık İngilizcesiyle “yasak, yasak” dedi. Ben de pes edip 2 kağıt torbaya 0.60 CHF bayıldım. Ama merakımı gideremediğim için yine İsviçreli Fransız arkadaşıma sordum. “Migros plastik poşeti sadece balık vb, ya da dondurulmuş şeyler alanlara veriyor. Onun dışında plastik poşet vermeme politikası var. Bir dahaki sefere Coop’tan alışveriş edersen ordan istediğin kadar poşet alabilirsin” dedi. Ben de onu dinledim, Coop’tan yaptım sonraki alışverişlerimi…

- Süpermarket demişken, İsviçre’de hayat cidden çok pahalı. Mümkünse cebinizde paranız olmadan, öğrenci bütçesiyle gezmeye çıkmayın. Cenevre’de adım başı bir lüks araba karşınıza çıkıyor. Ben gördüğüm marka/model arabaların listesini tutamadım, o derece. Ama en beğendiğimin fotosunu çektim.

- Lüks araba demişken. Bu gözlemimi de İsviçreli Fransız olan arkadaşıma aktardığımda şöyle bir yanıt verdi: “İsviçre’de herkesin çok parası yok. Ama genel olarak durum iyi. O gördüğün lüks arabaların çoğu turistlerin. Cenevre plakası da olsa genelde sadece yazlarını göl kenarında geçiren zenginlerin arabalarını görmüşsündür sen.”

-Bana ev sahipliği yapan Türk arkadaşım ve onun Rus sevgilisine Cenevre’de tehlikeli olabilecek, oradan uzak dur diyebilecekleri bir yer var mı diye sorduğumda. Bana Les Paquis bölgesinin ara sokaklarının ikisinin Amsterdam’ın Red Light’ı gibi olduğunu ama oraya zaten yolumun düşme olasılığının az olduğunu o yüzden endişelenmemem gerektiğini söylediler. Bunun üzerine ertesi gün lonely planet’in tavsiye ettiği döviz bürosunu ararken bir de baktım ki bu iki sokağın tam göbeğine düşmüşüm. Hatta Cenevre’de duyduğum ilk Türkçe kelimeler o sokakların birinin başında olan bir dönercinin girişinde oturan 2 adamdan çıkıyordu.

- Cenevre’nin Les Paquis bölgesi bende oranın göçmen semti izlenimini yarattı. Barcelona’nın Raval’ini hatırlattı ki, burada Pakistanlılara Paquis denir ve Raval’de bol miktarda bulunur. Böylece Cenevre ile Barselona’nın da benzeyen noktasını keşfetmiş oldum.

- Barselona’da herkes beni Fransız zannederken, Cenevre’de Fransızca anlamamamdan olsa gerek beni genelde İtalyan sandılar. Ben ise Fransızca duydukça kendimi Çinli gibi hissettim (Türkçe’de Fransız Kalmak, Fransız Olmak deyimi, Katalanca’da Çinli olmak, Çinli kalmak olarak geçiyor.). Bir mağazada çalışan Rus tezgâhtar ise beni Rus sandı ki bunun nedenini hala anlayabilmiş değilim. Bugüne kadar Türkiye’de Moldovyalılara ve İrlandalılara, Barcelona’da Fransızlara, İsviçre’de İtalyanlara ve Ruslara benzetildikten sonra ara sıra bir kimlik karmaşası yaşamıyor değilim. En iyisi kendimi dünya vatandaşı olarak tanımlamak sanırım.

- Barselona’da MontJuic Kalesinde Açıkhava sinemasına gitmeye niyetlenip gidememiştik, kısmet Cenevre’de göl kenarında Açıkhava sinemasınaymış. Sean Penn’in Into the Wild filmini pür dikkat izlerken kendimi tutamayıp, karanlığa rağmen akıl defterime notlar aldım. Bu filmi özellikle varoluşsal bunalım yaşayan ve içinde çekip gitmek, izini kaybettirmek isteyen insanların izlemesini tavsiye ediyorum. Film sırasında aldığım notlar ise İngilizce.

“Don’t ask me where I’m going. I’m going no where.”
“Money makes people more cautious (or conscious)”
“Some people feel like they don’t deserve love. “
“The sea gives us an occasional chance to feel strong.”
“I love you enough to bear not knowing.”
“Happiness is real only when shared.”
“When you forgive, you love.”
“The core of spirit comes from new experience.”

-Evinde beni misafir eden arkadaşımla Montrö ile ilgili konuşurken bana Deep Purple’ın Smoke on the water şarkısını burada yazdığını hatırlattı. Montrö’ye gittiğimde Cenevre Gölü üzerinde yine bir duman, bir pus vardı. Güneş ise bir ateşcesine etrafı yakıyordu. Bu manzarayı gördükten sonra bu şarkı daha bir anlamlı gelmeye başladı…

-5 günlük gezi boyunca beni Montrö’deki manzaradan sonra en çok etkileyen yer Lozan’daki Musee d’art brut oldu. Burası psikiyatri kliniğinde kalmış ya da hapishanede bir süre geçirmiş inanılmaz yaratıcı insanların eserlerini barındıran bir müze. Eserlerinin yanında hepsinin kısa hayat hikayeleri yazıyor. Özellikle psikolog ve psikiyatristlerin bu müzeyi atlamamalarını tavsiye ediyorum. Ben 2 saat geçirdim içerde. Ne yazık ki içerde fotoğraf çekilmiyordu. Bu müzeyle aldığım notlar yarım sayfayı geçer, o yüzden buraya notlarımın hepsini aktarmıyorum.

-Bu müzeyi gezerken dikkatimi bir aile çekti. Fransızca konuşan bu ailen anne-baba- 5-6 yaşlarında bir kız çocuğu ve maksimum 2 yaşında olan bir erkek çocuğundan oluşuyordu. Anne-baba çocuklardan ayrı bir halde müzeyi gezerken erkek çocuk huysuzlanmaya ve bağırmaya başladı, baba onu susturmak için ağzına ağır bir tokat atınca ben şaşırdım, çocuk da yaygarayı bastı. Bu tokatın üstüne afallamış bir halde, biraz uzakta duran ablasının yanına gitti usulca ve içindeki acısını bastırmak için ona sımsıkı sarıldı. Bu sahne görülmeye değer bir sahneydi…

Aslında notlarım burada bitmiyor ama ben yazımı burada bitiriyorum. Bu kadar anekdottan sonra, İsviçre’yi gördüğüm kadarıyla çok beğendiğimi, yazın yaşanabilineceğini ama kışın tercih edilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Turist olarak ise 3 şehri sindirmek için 5 gün yeterli gelmedi bana. Bir daha ki sefere umarım Alman ve İtalyan bölgelerini de görmem mümkün olur da karşılaştırma yapma imkanım olur…

Yarın İstanbul’a gidiyorum. Bakalım oradan ne malzemeler çıkacak. Takipte kalın…

Kültürlerarası Kaynaşma ve Etkileşim: Bir Araç Olarak Müzik

Bu dönem almaya başladığım kültürel psikoloji çıkışlı "azınlıkların ve göçmenlerin sosyalizasyonu, çok kültürlü eğitim" dersinin etkisinden olsa gerek son bir kaç haftadır yakaladığım kişilerle kültürel entegrasyon ile ilgili tartışmalara giriyorum. Gelecekte yazmayı umduğum doktora tezimin konusu da Barcelona'da yaşayan müslüman çocukların entegrasonu ile ilgili olacağı için de onların buradaki yaşayış tarzlarıyla veya kültürel altyapılarıyla ilgili her türlü ipucu verecek etkinliğe katılmaya çalışıyorum. Dün de özellikle Fas müziklerinden örnekler sunulan "Bir naneli çay. Magrip'den müzikler." adlı konsere gittim. Barselona Arap Orkestrası ve konseri düzenleyen Fundacio "La Caixa" izleyicilerin güzel vakit geçirmelerinin yanında Fas kültürünü Katalan kültürüyle yaklaştırmayı amaçlamış bu konserde. Nitekim konser sadece müzisyenlerin çaldığı ve izleyicilerin dinlediği bir konser değil, interaktif bir gösteri niteliğinde. Aşağıdaki videoda konserin belki de en ağır eserini dinleyebilirsiniz.

Konser girişinde verilen broşüre göre yukarıdaki videoda dinlediğiniz şarkı sufi müziğinden bir örnek ve Allah'ın ihtişamı ile ilgili bir şarkı.

Konseri dinlerken Türkiye ve Türk kültürü ile Fas kültürünün benzerliklerini yakalamak beni bu kültüre biraz daha yaklaştırdı diye düşünüyorum. Mesela konsere başlarken Faslı kemancı sahneye çıktığında Katalan müzisyenleri Marhaba, selamın aleyküm diye selamladı. Daha sonra bir kaç şarkının başlangıcında ve sonunda uzun hava modundan amaaannnn amaannn diye iç geçirdi solist. Her ne kadar arapçayı henüz anlayamasam da arada tanıdık bir kaç kelime de olsa yakalayabildim. Sonra udun sesi, kemandan çıkan ezgiler bizim müzik motiflerimize çok yakındı.



Şimdi gelelim bu konseri basit bir konserden farklı kılan noktaların analizine.
Öncelikle konser 2 katalan müzisyenin turist olarak Fas'ı temsil eden dekora gelmesiyle başlıyor. Müzisyenlerden biri etrafın fotoğraflarını çekerken diğeri gitarı kaptığı gibi bir şeyler çalmaya başlıyor. Daha sonra mekanın sahibi olarak Faslı kemancı sahneye çıkıyor ve katalan müzisyenleri selamlıyor. Bu başlangıçtan sonra şarkı aralarında gelişen diyalogların hepsinin katalanca olduğunu söylemem gerek yok sanırım. (Bir Faslının katalanca konuştuğunu duymak herhalde katalanların gözlerini yaşartmıştır.) Konser ilerlerken arada katalan müzisyenlerden biri Fas kültürünün İspanya'daki önemli eserlerinden bahsetti: Mesela Alhambra, mesela Cordoba'daki Camii/Katedral. Sonra arapçadan İspanyolca'ya geçen kelimelerden bahsetti (Aj ile başlayan kelimelerin bir çoğu). Böylece aslında iki kültürün nasıl birbirlerini etkilemiş olduğunu örneklendirerek Fas kültürüne karşı insanların biraz daha sempati ile yaklaşmaları için ortam sağlamış oldu Katalan müzisyen.

Konser ailelere yönelik olarak programlandırıldığı için salonda bir çok çocuk da vardı. Çocuklarını konsere getiren Katalan aileleri kutlamamak elde değil. Böylece çocuklarının gelecekte farklılıklara karşı daha hoşgörülü olmaları yönünde güzel bir adım atmış oldular. Yalnız şu nokta da beni düşündürmedi değil: Salonda bir çok katalan/ispanyol aile olmasına rağmen, iki elin parmağını geçmeyecek sayıda Faslı aile vardı. Katalan arkadaşımla bunun nedenlerini de tartıştık. Çok kesin bir sonuca varamamış olmakla birlikte, büyük ihtimalle o gün orada böyle bir konserin olduğundan haberdar değillerdir. Çünkü program Katalancaydı. Çünkü bir çok Faslı ailenin etrafta onlar için sunulan etkinliklerden haberleri yok. Sosyal ağları böyle etkinliklere ulaşımı destekleyici değil. Sonra kendimi biraz onların yerine koymaya çalıştım: Mesela Türkiye'yle ilgili böyle bir konser olsa, haberim olmadığı için gidemesem belki içim buruk olur ama bir daha ki sefer yakalamaya çalışırım derim. Sorun diğer sebepten kaynaklanıyor: Ya konserden haberim varsa, gitmek istiyorsam ama buna izin verilmiyorsa... İşte sanırım biraz bu noktayı araştırmak lazım. Benim ileride odaklanmak istediğim konu da müslüman çocukların aracılığıyla annelerinin sosyal/eğitim hayatına katılımını arttırmak, böylece hem çocukların hem de annelerin yaşadıkları ortama entegrasyonunu desteklemek.

İleride yazacağım yazılarda özellikle çok kültürlülük ve kültürlerarası etkileşim (multiculturalism vs interculturalism) ve Türkiye'nin pozisyonu hakkında biraz beyin jimnastiği yapacağım. Çünkü gün geçtikçe ve bu konuda daha çok bilgi edindikçe Türkiye'de Kültür Bakanlığı'nın çok da iyi çalışmadığına ve T.C.'nin biraz asimile etme eğilimli politikalar geliştirdiğini düşünmeye başladım. Ayrıca ülkemizin maalesef giderek farklılıkları tolere edebilme seviyesinin düştüğünü, insanların birbirlerine çok yüzeysel sebeplerden dolayı düşmanlaştırıldığını farketmeye başladım. Her ne kadar Barselona'daki çok kültürlülük ortamı ile İstanbul'daki çok kültürlülük farklı olsa da bence buradaki uygulamalardan örnek alıp en azından okullarda çocuklara gelecekte farklılıkları daha fazla tolere edebilmeleri yönünde eğitim verilebilir diye düşünüyorum. Sonuç olarak unutmamız gerekir ki: Herkes Farklı Herkes Eşit !

Avrupa Kültürlerarsı Diyalog Resmi Sitesi
Barselona Kültürlerarası Diyalog Sitesi