Hayallerimin Peşinde... İyileşme... Öğrenme... Oyun...

En son yazımı yazdığımda İstanbul’a kesin dönüş yapalı daha iki hafta olmuştu. 2014’te yeni başlangıçlar yapmaya karar verdim. Doktora ve tezin hayatımı zehir etmesine artık izin vermeden gerçek hayata kucak açtım. Sil baştan başlamak yerine 6,5 sene önce İspanya’ya gidince yarım bırakmak zorunda kaldığım yolu tamamlamaya başladım yeni hayatıma.

Oyun terapisiyle ilk ne zaman tanıştığımı hatırlamıyorum. Kendimi bildim bileli oyunun gücüne inandığımdan olsa gerek terapi yaklaşımlarından, özellikle de çocukları iyileştirmeye yönelik olan yöntemler arasında her zaman en sıcak baktığım oyun terapisi oldu. 2004’te mezun olduğumda oyun terapisi eğitimi almak çok da yaygın bir şey değildi. 2006’da CIP-USA programı kapsamında hayatımda ilk kez bir oyun terapisti ile tanıştım ve onun terapi odasını ziyaret ettim. 

Fotoğraf http://lindapiantieri.com/ sayfasından alıntıdır.

2007’de Halime Odağ Vakfı bünyesinde açılan ve genellikle çocuk psikiyatristlerinin katıldığı uzun soluklu Oyun Terapileri eğitim programı kapsamında Prof. Dr.Bahar Gökler ve Prof. Dr. Ferhunde Öktem ile tanıştığımda oyun terapisinin benim için ne kadar doğru bir seçim olduğunu bir kez daha anladım. Eylül 2007’de İspanya’ya taşındığımda 4 oturumuna katıldığım programı bırakmak zorunda kalmıştım. Buna rağmen, bir gün oyun terapisi eğitimlerine devam edeceğimi ve oyun terapisti olacağıma kendi kendime söz vermiştim. İspanya’da oyun ve oyun terapisiyle ilgili kurs arayışlarım olmadı değil. Hatta bir yaz, yaz okulu kapsamında psikanalitik yönelimli oyun yaklaşımlarıyla ilgili ders aldım ve bu derste klinik psikoloji perspektifinden oyunun nasıl ele alındığı nı daha ayrıntılı tanıma fırsatı buldum. İspanya’daki 6,5 yıllık bir serüvenden sonra İstanbul’da döndüğümde hayallerime kaldığım yerden devam etmeye karar verdim. Döneli daha 1 ay olmamıştı  ki Bengi Semerci Enstitüsü’nde Ferhunde Hocanın tekrar bir grup açacağını duydum. Hiç düşünmeden programa başvurdum ve kabul edildim. Hacettepe Üniversitesi ekolünden gelen hocalarım Prof. Dr. Bengi Semerci, Prof. Dr. Ferhunde Öktem Öktem ve Doç. Dr. Sait Uluç’un ders verdiği bu program sayesinde mezun olduğum üniversitenin ekolünü sürekli eğitim sürecinde de devam ettirebildiğim için seviniyorum.

İstanbul’da çocuk psikoloğu arayıp bulamayanlara da bu yazım aracılığıyla bir müjde vermek istiyorum. Sadece Cumartesi ve Pazar günleri Bakırköy, Carousel AVM otoparkının çıkışının tam karşısında yer alan bir danışmanlık merkezinde 4-12 yaş grubu çocukları danışan kabul etmeye başladım. Özellikle okula uyum sorunları yaşayan, öfke patlamaları veya korkuları olan, sosyalleşme güçlüğü yaşayan, arkadaşlık kurmada problemleri olan, duygusal dünyasında fırtınalar yaşayan ve oyun terapisinden faydalanacağını düşündüğüm danışanlara ve çocuk eğitimiyle ilgili danışmanlık almak isteyen, çocuğuma okul seçemiyorum diyen ebeveynlerle, çocuğuma doğru eğitim vermek istiyorum ama doğru yol hangisi bilemiyorum diyen yetişkinlere hizmet sunmayı hedefliyorum.

Sadece problem odaklı değil, koruyucu psikoloji, eğitim psikolojisi odaklı bir yol izliyorum. İzlediğim yönelimle ilgili ipuçlarını Klinik Psikologların Anaokullarında Ne İşi Var? başlıklı yazımda biraz anlatmıştım. Aşağıdaki videodan da Ferhunde hocamın ağzından oyun terapisiyle ilgili kısa bir bilgi dinleyebilirsiniz.

Randevu almak veya bilgi istemek için billurcakirer (at) gmail (nokta) com adresine mail atmanız yeterli. Ayrıntılı özgeçmişime sağ üst köşede yer alan “profesyonel profilim, Linkedin butonunu” tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Her şey çocuklar için. Çocuk odaklı hizmet verip onların mutlu hayatlar sürmesi ise yaşam felsefem.

 Çocuklar Oyun Oynayabilsin...

Klinik Psikologların Anaokullarında Ne İşi Var?

Bir süredir aklımda bu sorunun cevabını arıyorum. Kendimce verdiğim cevapların bazılarının çok acımasız olduğunu düşünüyorum bazen. Bu konuda bir şeyler yazsam, klinik psikologların düşmanlığını kazanır mıyım diye duraksıyorum. Bir yandan da hem iş verenlerin hem de hizmet alan velilerin bu konuda biraz daha bilgilenmesi gerektiğini düşünüyorum. Klinik psikolog ne yapar, ne yapmamalı ya da eğitim psikoloğunun görev ve sorumluluklarını uzun uzadıya tartışmak değil amacım. Keza bunlar ve diğer alt alanlar arasındaki görev tanımları hakkında hala bir uzlaşma sağlanabildiği söylenemez. Hele ki ülkemizde en çok ben para kazanmalıyım kaygısından kaynaklandığını düşündüğüm Psikiyatrist-Klinik Psikolog-Psikolog-Psikolojik Danışman-Rehber Öğretmen-Sosyal Hizmet Uzmanı hiyerarşisine bir daldık mı çıkamayız alim allah... Bakın tam bu noktada dikkatinizi çekmek isterim: Bu hiyerarşide ne eğitim psikologları yer alır ne de diğer alanlarda çalışan psikologlar.

Bunun nedenini varın siz bulun...

Piyasada bu kadar çok rehber öğretmen, psikolojik danışman varken, ana okullarında klinik psikologlara iş vermenin göz boyamaktan başka bir şey olduğunu düşünmüyorum. Kaldı ki aslında bence bir tek okul öncesi kurumlarda değil tüm okullarda klinik psikologlar ancak destek ekibinde yer almalı. Eğitim psikologlarının ise bu noktada rehber öğretmen ve psikolojik danışmanlarla karıştırılmamasının gerekliliğini vurgulamakta fayda görüyorum. Uzun uzadıya bu ünvanları alabilmek için gerekli olan eğitimlerin arasındaki farkları yazmaya kalksam herhalde ortaya bir kitap çıkar.

Ancak benim açımdan en net görünen farklılık şudur ki rehber öğretmenler/psikolojik danışmanlar eğitim fakültesi çıkışlı oldukları için pedagojik formasyon (yani öğretebilme) alt yapısıyla mezun olurlarken eğitim psikologları (Türkiye’de durum farklı çünkü Türkiye çıkışlı eğitim psikoloğu sayısı çok az, onlar da eğitim fakültesi çıkışlı, ancak yurt dışında eğitim almışlar için durum farklı) psikoloji (yani alanda araştırma yapabilme) alt yapısıyla mezun oluyorlar. Eğitim Psikoloğu’nu bir nevi AR-GE ci, Rehber Öğretmeni’de uygulamacı olarak düşünebilirsiniz. Eğitim Psikoloğu daha çok öğrenme-öğretme sürecindeki (eğitim ortamı/strateji/metodoloji ağırlıklı) aksaklıklara odaklanırken Rehber Öğretmen Psikolojik Danışman daha çok öğrenci ve ailesinden kaynaklanan sorunlara odaklanır, bunun dışında koruyucu psikoloji çalışmaları yapar.

Klinik Psikolog okullarda peki ne yapar? Görevi ve eğitiminin alt yapısı icabı çocuklardaki eksiklikleri, bozuklukları, aksaklıkları ele alır. Bunları tedavi etmeye odaklanır.

Oysa ki okul bir tedavi yeri- bir klinik değildir. Bir eğitim kurumudur. Ve hangi gözle bakarsanız sistemin öyle işlediğini görebilirsiniz. Eğitimciler genelde bu çocuğun şu yönü kuvvetli bunu nasıl güçlendiririz, öğretmen acaba sınıfta neler yapsa da bu çocuk eğitime daha aktif katılabilir diye kafa yorarken, Klinik Psikolog, bu çocuk yaşıtlarına göre daha az öğreniyor acaba bilişsel bir aksaklık mı var? Bir teste mi tabii tutsak ya da acaba terapiye mi alsak? Nasıl tedavi ederiz de bu çocuk düzelir? Diye kafa yorar. Daha anlaşılabilir bir benzetme yapacak olursak Eğitim Psikologları bardağın dolu tarafını görmeye çalışırlarken Klinik Psikologlar bardağın boş tarafını görürler. (Her genellemelerde %5e kadar hata payı vardır malum. Bu benzetmedeki hatayı sağolsun bir meslektaşım bana hatırlattı. Özellikle Pozitif Psikoloji temelli bir yaklaşım kullanan Klinik Psikologları bu genellemenin dışında tutmak gerektiğini belirtme ihtiyacı doğdu böylece).

Bu yazıyı artık üşenmesem de yazsam diye düşünürken bugün twitter’da bir eğitim psikoloğu arkadaşım çok güzel bir söz re-tweet etmiş: “by garystager Gary Stager, Ph.D. The role of each school's pedagogista (learning theorist) is to help teachers understand what kids can do, not find deficits” (Türkçesi: Her okulun pedagogunun (öğrenme kuramcısı) görevi çocukların eksikliklerini bulmak değil, öğretmenlerin cocukların ne yapabileceklerini anlamalarına yardımcı olmaktır.)

Bu tweet’i doğru kabul edersek, okullarımıza klinik psikologları sokmamamız lazım. Ancak şu noktada klinik psikologların okullarda çalışmasına sıcak bakabilirim: eğer okullardaki psikolojik destek kadrosu genişse, hem psikolojik danışman hem rehber öğretmen hem de bir eğitim koordinatörü varsa, destekleyici hizmet elemanı olarak klinik psikologlar yer alabilirler. Onların da sadece çocuklarınpsikolojik değerlendirmeleri yapılırken aktif olmaları, okullarda terapi veya tedavi edici hizmet sunmamaları şartıyla...

Belki merak ediyorsunuzdur yaz tatili sonrası bir çok konu varken neden klinik psikologlara taktım diye. Bunun açıklaması olarak size bir arkadaşımın başından geçen bir yaşantıyı onun izniyle size aktarmak istiyorum. Kurum ve uzmanın kimlik gizliliğine saygı duyduğum için isim kullanmamaya özen göstereceğim bu anlatımımda...

Uzun senelerdir İstanbuL’da yaşayan Amerikalı bir psikolog arkadaşım 2,5 yaşındaki kızının gittiği kreşteki kurum psikoloğunun ona karşı negatif tutum beslediğini düşündüğünden bahsederken şunları söyledi: “Başlangıçta ben konduramıyordum, beni bilerek görmezden geldiğine, eğitim sürecine katmak istemediğine inanmak istemiyordum ama ne zaman eşimle bir toplantıya gittik, o farketti. Bu psikologun sanırım sana karşı negatif bir tutumu var diye beni uyardı.” Daha sonra arkadaşımın Türk olan eşine kurum psikoloğu “çocuğunuzun duygusal bir sorunu olduğunu düşünüyorum ve onu terapiye almak istiyorum. Ama terapiye annesiyle değil, onun en iyi arkadaşıyla gelmesi gerek.” demiş. Bu sözleri duyduktan sonraki ilk tepkim şu oldu: “iddia

ya girerim ki kurum psikoloğu klinik psikolog. Herhalde bir araştırma yapıyor ve denek ihtiyacı var. Yoksa ben hayatımda duymadım anne yerine annenin en yakın arkadaşının çocukla terapiye alındığı bir yaklaşım.” Bu tepkim sonrasında arkadaşım bana kızının dönemsel gelişim raporunu verdiğinde dehşetim ikiye katlandı.

Rapor hem eğitim koordinatörü hem de doktor ünvanlı bir klinik psikolog ve aile terapisti imzasını taşıyordu. Bir kreş tarafından 2,5 yaşındaki bir çocuğun gelişimi hakkındaki düşüncelerin yansıtıldığı raporun dili ise psikoloji bilgisi olmayan bir velinin anlamasına imkan olmayacak şekilde yazılmıştı. Aşağıdaki resimlerde raporlarda altını çizdiğim cümleler, veli olsam benim anlayamacağımı düşündüğüm şeyler. Bir de siz bakın, merak ediyorum bana hak verecek misiniz?

Raporda bahsedilen modellerin 2,5 yaş grubunun değerlendirilmesinde ne kadar uygun olduğu konusunda da bir türlü tatmin olamadım. Dikkat-Algı modeli yine içlerinde en ikna edici. Ama 2,5 yaşındaki bir çocuğun kişilik özelliklerinden önce kazandığı becerilerden bahsetmek bana daha doğru olurmuş gibi geliyor.

Eğer bu konunun uzmanıysam, bu kadar küçük yaştaki bir çocuğun kişilik yapısını eleştirirken ailenin dinamiklerinin çok iyi tanınması gerektiğini düşünüyorum. Aksi takdirde raporda belirtilen ve negatif bir özellik olarak yaklaşılan “kuralcı ve detaycı” kişilik belki de ailenin istediği bir özelliktir: aile çocuğunu seçici bir elitlikle yetiştirmek istiyor olabilir.

Kanaatimce bu raporda yapılan bir diğer hata ise zihinsel yapılanma modeli başlığı altında bahsedilen kendini ifade edebilme ve duygusal gelişim düzeyinde kendini varetme (ki bu tam olarak ne demek hala emin değilim. Biri bana işevuruk tanımını yapabilir mi?) sorunu. Bu alanlarda zorlanma yaşadığı tespit edilen çocuğun değerlendirilmesindeki ölçütleri çok merak ediyorum. Eğer olur da bu raporu yazan psikolog şans eseri bu yazımı okursa ve benimle iletişime geçip beni aydınlatırsa belki yeni bir şeyler öğrenebilirim ben de. Aksi takdirde bu çocuğun değerlendirmesi yapılırken, güçlük yaşadığı tespit edilirken çocuğun iki dilli bir ortamda yaşadığının ve kendini ingilizce daha iyi ifade ettiği gerçeğinin göz ardı edildiğini; değerlendirme dilinin ve normlarının ise türkçe olduğunu düşünmekten kendimi alı koyamayacağım.

Yaz sezonunu kapatıp, yeni akademik yıla başlamadan önceki son yazımı bitirirken kısaca dikkat çekmek istediğim konuları özetlersem: özellikle okul öncesi kurumların okul psikoloğu seçimlerinde çok hassas davranmasının önemi, velilerin psikologlar tarafından verilen raporları onların içlerine sinene kadar sorgulamalarının gerekliliği, 0-6 yaş grubunda gelişimsel değerlendirme yaparken yıkıcı değil yapıcı olmaya özen gösterilmesi, kişilik gibi daha sonraki yaşantıda önem kazanacak dinamik yapılara odaklanmak yerine kazanılması gereken temel beceriler üzerinden değerlendirmelerin yapılmasıdır...

Tüm öğretmen, öğrenci, veli, anne-baba, akademik kadro ve destek hizmetlilerine başarı dolu bir 2011-2012 akademik yılı geçirmelerini dilerim...